ਨਾਨਕ ਅਹਿਨਿਸਿ ਰਾਵੈ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਹਰਿ ਵਰੁ ਥਿਰੁ ਸੋਹਾਗੋ ॥੧੭॥੧॥ગુરુ નાનકનું કહેવું છે કે તે દિવસ-રાત પ્રિયતમ-પ્રભુની સાથે આનંદ કરે છે અને તેનો પ્રભુરૂપી સુહાગ સ્થિર છે ॥૧૭॥૧॥ ਤੁਖਾਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥તુખારિ મહેલ ૧॥ ਪਹਿਲੈ ਪਹਰੈ ਨੈਣ ਸਲੋਨੜੀਏ ਰੈਣਿ ਅੰਧਿਆਰੀ ਰਾਮ ॥હે સુંદર આંખોવાળી જીવ-સ્ત્રી! જીવનરૂપી પહેલા પ્રહરમાં અજ્ઞાનરૂપી રાતનો અંધકાર બની રહે છે. ਵਖਰੁ ਰਾਖੁ
ਆਗੈ ਘਾਮ ਪਿਛੈ ਰੁਤਿ ਜਾਡਾ ਦੇਖਿ ਚਲਤ ਮਨੁ ਡੋਲੇ ॥આગળ ગરમી તેમજ પાછળ શિયાળાની ઋતુ જોઈને મન વિચલિત થાય છે. ਦਹ ਦਿਸਿ ਸਾਖ ਹਰੀ ਹਰੀਆਵਲ ਸਹਜਿ ਪਕੈ ਸੋ ਮੀਠਾ ॥દસેય દિશામાં વનસ્પતિની હરિયાળી છે અને જે કુદરતી પાકે છે, તે જ મીઠો છે. ਨਾਨਕ ਅਸੁਨਿ ਮਿਲਹੁ ਪਿਆਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਭਏ ਬਸੀਠਾ ॥੧੧॥હે પ્રેમાળ! ગુરુ નાનકનું કહેવું
ਬਨ ਫੂਲੇ ਮੰਝ ਬਾਰਿ ਮੈ ਪਿਰੁ ਘਰਿ ਬਾਹੁੜੈ ॥જો પ્રિયતમ ઘરે પાછો આવે તો મન આમ ખીલી જાય છે જેમ જંગલો-રણોમાં ફળ-ફૂલ ખીલી જાય છે. ਪਿਰੁ ਘਰਿ ਨਹੀ ਆਵੈ ਧਨ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ਬਿਰਹਿ ਬਿਰੋਧ ਤਨੁ ਛੀਜੈ ॥જો પતિ-પ્રભુ ઘરે આવતો નથી તો જીવ-સ્ત્રી શું કરી સુખ મેળવી શકે છે, વિરહના દુઃખમાં શરીર તૂટવા લાગે
ਤੁਖਾਰੀ ਛੰਤ ਮਹਲਾ ੧ ਬਾਰਹ ਮਾਹਾતુખારિ છંદ મહેલ ૧ બાર મહિના ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥એક શાશ્વત પરમાત્મા છે જે સાચા ગુરુની કૃપાથી પ્રાપ્ત થાય છે ਤੂ ਸੁਣਿ ਕਿਰਤ ਕਰੰਮਾ ਪੁਰਬਿ ਕਮਾਇਆ ॥હે પ્રભુ! તું સાંભળ, દરેક જીવ પોતાના પૂર્વ શુભાશુભ કર્મ પ્રમાણે ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਸੁਖ ਸਹੰਮਾ ਦੇਹਿ ਸੁ ਤੂ ਭਲਾ ॥સુખ-દુ:ખ મેળવી રહ્યો જે તું
ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਬਾਣੀ ਜੈਦੇਉ ਜੀਉ ਕੀરાગ મારુ વાણી જૈદેઉ જી ની ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥એક શાશ્વત પરમાત્મા છે જે સાચા ગુરુની કૃપાથી પ્રાપ્ત થાય છે ਚੰਦ ਸਤ ਭੇਦਿਆ ਨਾਦ ਸਤ ਪੂਰਿਆ ਸੂਰ ਸਤ ਖੋੜਸਾ ਦਤੁ ਕੀਆ ॥ચંદ્ર સ્વર દ્વારા પૂરક કરીને સાતમું ચક્ર વીંધી દીધું અને સાતમાં ચક્રમાં અનાહત નાદ વગાડી દીધા, પછી સોળ વાર
ਰਾਜਨ ਕਉਨੁ ਤੁਮਾਰੈ ਆਵੈ ॥હે રાજન! તારા સુંદર ઘરમાં કોણ આવ્યું? ਐਸੋ ਭਾਉ ਬਿਦਰ ਕੋ ਦੇਖਿਓ ਓਹੁ ਗਰੀਬੁ ਮੋਹਿ ਭਾਵੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥મેં વિદુરનો એવો પ્રેમ જોયો છે કે તે ગરીબ જ મને સારો લાગે છે ॥૧॥વિરામ॥ ਹਸਤੀ ਦੇਖਿ ਭਰਮ ਤੇ ਭੂਲਾ ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨੁ ਨ ਜਾਨਿਆ ॥હાથી વગેરે સતા જોઈને તું ભ્રમમાં જ ભુલાયેલ છે
ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜੋ ਨਾਮਿ ਸਮਾਨੇ ਸੁੰਨ ਰਹਿਆ ਲਿਵ ਸੋਈ ॥੪॥੪॥હે કબીર! જે મનુષ્ય પરમાત્માના નામમાં લીન રહે છે, તેની લગન શૂન્ય-સમાધિમાં લાગેલી રહે છે ॥૪॥૪॥ ਜਉ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹ ਮੋ ਕਉ ਦੂਰਿ ਕਰਤ ਹਉ ਤਉ ਤੁਮ ਮੁਕਤਿ ਬਤਾਵਹੁ ॥હે રામ! જો તું મને પોતાનાથી દૂર કરે છે તો તું આ કહે કે મુક્તિ શું છે? ਏਕ ਅਨੇਕ
ਰਾਮ ਨਾਮ ਕੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਕੈਸੇ ਉਤਰਸਿ ਪਾਰਾ ॥੧॥રામ નામના મહત્વને જાણ્યું જ નથી, પછી કઈ રીતે પાર થઈ શકે છે ॥૧॥ ਜੀਅ ਬਧਹੁ ਸੁ ਧਰਮੁ ਕਰਿ ਥਾਪਹੁ ਅਧਰਮੁ ਕਹਹੁ ਕਤ ਭਾਈ ॥હે ભાઈ! યજ્ઞ કરતા સમયે બલિ દેવા માટે – હત્યાને તું ધર્મ કહે છે, પછી બતાવો અધર્મ શું છે? ਆਪਸ ਕਉ ਮੁਨਿਵਰ
ਗਿਆਨੁ ਰਾਸਿ ਨਾਮੁ ਧਨੁ ਸਉਪਿਓਨੁ ਇਸੁ ਸਉਦੇ ਲਾਇਕ ॥તેણે મને જ્ઞાનરૂપી રાશિ તેમજ નામરૂપી ધન સોંપી દીધું છે અને મને આ વ્યાપારને યોગ્ય બનાવી દીધો છે. ਸਾਝੀ ਗੁਰ ਨਾਲਿ ਬਹਾਲਿਆ ਸਰਬ ਸੁਖ ਪਾਇਕ ॥તેને ગુરુની સાથે ભાગીદાર બનાવીને બેસાડી દીધો છે અને મેં બધા સુખ મેળવી લીધા છે. ਮੈ ਨਾਲਹੁ ਕਦੇ ਨ ਵਿਛੁੜੈ ਹਰਿ ਪਿਤਾ
ਮਃ ੫ ॥મહેલ ૫॥ ਸੁਖ ਸਮੂਹਾ ਭੋਗ ਭੂਮਿ ਸਬਾਈ ਕੋ ਧਣੀ ॥જો કોઈ મનુષ્ય આખી ધરતીનો માલિક બની જાય, બધા સુખ ભોગવતો રહે, ਨਾਨਕ ਹਭੋ ਰੋਗੁ ਮਿਰਤਕ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣਿਆ ॥੨॥હે નાનક! પરંતુ પરમાત્માના નામ વગર આ બધું રોગ જ છે અને તે એક મૃતક સમાન છે ॥૨॥ ਮਃ ੫ ॥મહેલ ૨॥ ਹਿਕਸ ਕੂੰ ਤੂ ਆਹਿ