ਪਉੜੀ ॥પગથિયું॥ ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ ਉਪਾਈਓਨੁ ਵਿਚਿ ਸਕਤਿ ਸਿਵ ਵਾਸਾ ॥લોક-પરલોક બંને રસ્તાઓને ઉત્પન્ન કરીને જીવરૂપી શિવનો શક્તિરૂપી માયામાં નિવાસ કરી દીધો છે. ਸਕਤੀ ਕਿਨੈ ਨ ਪਾਇਓ ਫਿਰਿ ਜਨਮਿ ਬਿਨਾਸਾ ॥માયારૂપી શક્તિ દ્વારા કોઈએ પણ સત્યને પ્રાપ્ત કર્યો નથી અને તે ફરી જન્મતો-મરતો રહે છે. ਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਸਾਤਿ ਪਾਈਐ ਜਪਿ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸਾ ॥શ્વાસ-ખોરાક દરેક પળ ગુરુની
ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਸਾਜੀਅਨੁ ਆਪੇ ਵਰਤੀਜੈ ॥તેણે પોતે જ આખી સૃષ્ટિનું નિર્માણ કર્યું છે અને પોતે જ આમાં સક્રિય છે. ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਲਾਹੀਐ ਸਚੁ ਕੀਮਤਿ ਕੀਜੈ ॥ગુરુની નજીકમાં હંમેશા તેનું સ્તુતિગાન કર, આ રીતે તે પરમસત્યનું સાચું મૂલ્યાંકન કરી શકાય છે. ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਕਮਲੁ ਬਿਗਾਸਿਆ ਇਵ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥શબ્દ-ગુરુ દ્વારા હૃદય-કમળ ખીલી ગયું છે,
ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਹਰਿ ਰਖਾ ॥੩॥પ્રભુ પોતે જ બધું કરે-કરાવે છે અને પોતે બધાનો રક્ષક છે ॥૩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥શ્લોક મહેલ ૩॥ ਜਿਨਾ ਗੁਰੁ ਨਹੀ ਭੇਟਿਆ ਭੈ ਕੀ ਨਾਹੀ ਬਿੰਦ ॥જેને ગુરુ મળ્યો નથી, જરા પણ ભય નથી. ਆਵਣੁ ਜਾਵਣੁ ਦੁਖੁ ਘਣਾ ਕਦੇ ਨ ਚੂਕੈ ਚਿੰਦ ॥તે આવકજાવકનું ભારે દુઃખ સહન કરે
ਗੁਣ ਤੇ ਗੁਣ ਮਿਲਿ ਪਾਈਐ ਜੇ ਸਤਿਗੁਰ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ ॥જો સદ્દગુરૂમાં લીન થવાય તો તે ગુણવાનથી મળીને ગુણ પ્રાપ્ત થઈ જાય છે. ਮੋੁਲਿ ਅਮੋੁਲੁ ਨ ਪਾਈਐ ਵਣਜਿ ਨ ਲੀਜੈ ਹਾਟਿ ॥અમૂલ્ય ગુણો તો કોઈ પણ મૂલ્ય પર મળતા નથી અને ન તો કોઈ દુકાનથી ખરીદીને મળે છે. ਨਾਨਕ ਪੂਰਾ ਤੋਲੁ ਹੈ ਕਬਹੁ ਨ ਹੋਵੈ ਘਾਟਿ
ਸਾਧਸੰਗਿ ਭਜੁ ਅਚੁਤ ਸੁਆਮੀ ਦਰਗਹ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਾ ॥੩॥જો પ્રભુ-દરબારમાં શોભા મેળવવા ઇચ્છતો હોય તો સંતોની સાથે સ્થિર સ્વામીનું ભજન કર ॥૩॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ ॥હરિ-નામનો ખજાનો જ કામ, અર્થ, ધર્મ, મોક્ષરૂપી ચાર પદાર્થ, અઢાર સિધ્ધિઓ, ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਨਉ ਨਿਧਿ ॥સરળ સુખ તેમજ નવ નિધિ દેનાર છે. ਸਰਬ ਕਲਿਆਣ ਜੇ ਮਨ ਮਹਿ
ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਮਧਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ॥તે પ્રભુ જ જગતનો આદિ, મધ્ય તેમજ અંતમાં છે. ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਈ ॥જે તે કરે છે, તે જ થાય છે. ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਮਿਟਿਆ ਸਾਧਸੰਗ ਤੇ ਦਾਲਿਦ ਨ ਕੋਈ ਘਾਲਕਾ ॥੬॥સંતોની સંગત કરવાથી ભ્રમ-ભય બધો મટી ગયો છે અને કોઈ દરિદ્રતા પણ હવે પ્રભાવિત કરતી નથી ॥૬॥ ਊਤਮ ਬਾਣੀ
ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ਸੋਈ ਕਾਜੀ ॥સત્યનું આચરણ સ્વીકારનાર જ સાચો કાજી છે. ਜੋ ਦਿਲੁ ਸੋਧੈ ਸੋਈ ਹਾਜੀ ॥જે પોતાના દિલને શુદ્ધ કરી લે છે, વાસ્તવમાં તે જ મક્કાનો હજ્જ કરનાર હાજી છે. ਸੋ ਮੁਲਾ ਮਲਊਨ ਨਿਵਾਰੈ ਸੋ ਦਰਵੇਸੁ ਜਿਸੁ ਸਿਫਤਿ ਧਰਾ ॥੬॥તે જ મુલ્લા છે, જે પોતાના મનની અહમરુપી ગંદકીને દૂર કરે છે અને દરવેશ કહેવાતો
ਮਿਰਤ ਲੋਕ ਪਇਆਲ ਸਮੀਪਤ ਅਸਥਿਰ ਥਾਨੁ ਜਿਸੁ ਹੈ ਅਭਗਾ ॥੧੨॥જેનો નિવાસ સ્થાન હંમેશા સ્થિર છે, તે મૃત્યુલોક, પાતાળલોકમાં રહેનાર જીવોની પાસે જ રહે છે ॥૧૨॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਦੁਖ ਭੈ ਭੰਜਨੁ ॥તે પતિતપવિત્ર બધા દુઃખ-ભય નાશ કરનાર છે, ਅਹੰਕਾਰ ਨਿਵਾਰਣੁ ਹੈ ਭਵ ਖੰਡਨੁ ॥તે જ અહંકારનું નિવારણ કરનાર છે તેમજ જીવોના જન્મ-મરણના ચક્રને મટાડનાર છે. ਭਗਤੀ
ਆਪੇ ਸੂਰਾ ਅਮਰੁ ਚਲਾਇਆ ॥તે શૂરવીર પ્રભુએ પોતે જ આખા વિશ્વમાં પોતાનો હુકમ ચલાવ્યો છે, ਆਪੇ ਸਿਵ ਵਰਤਾਈਅਨੁ ਅੰਤਰਿ ਆਪੇ ਸੀਤਲੁ ਠਾਰੁ ਗੜਾ ॥੧੩॥તેણે પોતે જ અંતર્મનમાં સુખ-શાંતિનો ફેલાવ કરેલ છે અને તે પોતે જ બરફ સમાન શીતળ છે ॥૧૩॥ ਜਿਸਹਿ ਨਿਵਾਜੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਜੇ ॥જેને આ કીર્તિ આપે છે, તેને ગુરૂમુખ બનાવી દે છે. ਨਾਮੁ
ਕਾਇਆ ਪਾਤ੍ਰੁ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਣੈਹਾਰਾ ॥આ શરીરરૂપી પાત્ર પ્રભુ જ બનાવનાર છે, ਲਗੀ ਲਾਗਿ ਸੰਤ ਸੰਗਾਰਾ ॥સંતોની સંગત કરવાથી નામ-સ્મરણની લગન લાગી ગઈ છે. ਨਿਰਮਲ ਸੋਇ ਬਣੀ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ਮਨੁ ਨਾਮਿ ਮਜੀਠੈ ਰੰਗਨਾ ॥੧੫॥હરિની વાણીથી મારી સારી શોભા બની ગઈ છે અને મન નામરૂપી મજીઠ રંગમાં રંગાઈ ગયું છે ॥૧૫॥ ਸੋਲਹ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਫਲਿਆ ॥સોળ કળા