ਧੰਧੈ ਧਾਵਤ ਜਗੁ ਬਾਧਿਆ ਨਾ ਬੂਝੈ ਵੀਚਾਰੁ ॥માયાએ સંસારી ધંધોમાં વ્યસ્ત જગતને બંધનોમાં બાંધી લીધું છે પરંતુ આ સત્ય-વિચારને સમજતો નથી ਜੰਮਣ ਮਰਣੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਮਨਮੁਖ ਮੁਗਧੁ ਗਵਾਰੁ ॥મનમુખી જીવ જન્મ-મરણને ભુલાવીને મૂર્ખ તેમજ અશિષ્ટ બની રહે છે ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਸੇ ਉਬਰੇ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ ॥੭॥જેમણે સાચા શબ્દનું ચિંતન કર્યું છે ગુરુએ તેની રક્ષા કરી છે
ਹਰਿ ਪੜੀਐ ਹਰਿ ਬੁਝੀਐ ਗੁਰਮਤੀ ਨਾਮਿ ਉਧਾਰਾ ॥પ્રભુનો પાઠ કરો, તેને જ સમજો, ગુરુના મત અનુસાર હરિ-નામનો જાપ કરવાથી જ ઉદ્ધાર થાય છે ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਪੂਰੀ ਮਤਿ ਹੈ ਪੂਰੈ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰਾ ॥સંપૂર્ણ ગુરુનો ઉપદેશ સંપૂર્ણ છે જે સંપૂર્ણ શબ્દનું ચિંતન કરે છે ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਕਿਲਵਿਖ ਕਾਟਣਹਾਰਾ ॥੨॥કારણ કે હરિ-નામ જ અડસઠ તીર્થનું
ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਧਾਰਿ ॥હે મન! હૃદયમાં પ્રભુ નામને ધારણ કરો ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਨੁ ਤਨੁ ਲਾਇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਅਵਰ ਸਗਲ ਵਿਸਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥અન્ય બધું ભુલાવી તન-મનથી પ્રભુની પ્રીતિ કરો ॥૧॥ વિરામ॥ ਜੀਉ ਮਨੁ ਤਨੁ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਤੂ ਆਪਨ ਆਪੁ ਨਿਵਾਰਿ ॥આ આત્મા, તન, મન, પ્રાણ બધું પ્રભુનુ દાન છે તેથી તું પોતાનો
ਅਟਲ ਅਖਇਓ ਦੇਵਾ ਮੋਹਨ ਅਲਖ ਅਪਾਰਾ ॥હે મોહન! હે દેવ! તું લક્ષ્યહીન, અપરંપાર, અટળ તેમજ અનશ્વર છે ਦਾਨੁ ਪਾਵਉ ਸੰਤਾ ਸੰਗੁ ਨਾਨਕ ਰੇਨੁ ਦਾਸਾਰਾ ॥੪॥੬॥੨੨॥નાનક વંદના કરે છે કે મને સંતોની સંગતિ તેમજ ભક્તજનોની ચરણ-ધૂળ ઉપલબ્ધ થાય ॥૪॥૬॥૨૨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ॥મારુ મહેલ ૫॥ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਆਘਾਏ ਸੰਤਾ ॥ ਗੁਰ ਜਾਨੇ ਜਿਨ ਮੰਤਾ ॥હે મિત્ર! તે
ਹਮ ਤੁਮ ਸੰਗਿ ਝੂਠੇ ਸਭਿ ਬੋਲਾ ॥અમારી સાથે થયેલા તારા બધા વચન અસત્ય છે ਪਾਇ ਠਗਉਰੀ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਓ ॥પ્રભુએ માયાનો ભ્રમ નાખીને પોતે જ જીવને કુમાર્ગગામી કર્યા છે ਨਾਨਕ ਕਿਰਤੁ ਨ ਜਾਇ ਮਿਟਾਇਓ ॥੨॥હે નાનક! ભાગ્યને ટાળી શકાતું નથી ॥૨॥ ਪਸੁ ਪੰਖੀ ਭੂਤ ਅਰੁ ਪ੍ਰੇਤਾ ॥ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਜੋਨੀ ਫਿਰਤ ਅਨੇਤਾ ॥તે પશુ-પક્ષી અને ભૂત-પ્રેત
ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਗੁਬਾਰਾ ॥ગુરુ વગર અજ્ઞાન રૂપી ઘોર અંધકાર બની રહે છે ਮਿਲਿ ਸਤਿਗੁਰ ਨਿਸਤਾਰਾ ॥੨॥પરંતુ સાચા ગુરુ મળી જાય તો મોક્ષ પ્રાપ્ત થઈ જાય છે ॥૨॥ ਹਉ ਹਉ ਕਰਮ ਕਮਾਣੇ ॥જીવ અભિમાન માં જેટલા પણ કર્મ કરે છે ਤੇ ਤੇ ਬੰਧ ਗਲਾਣੇ ॥આ બધા તેના ગળામાં સંકટ બની જાય છે ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਧਾਰੀ ॥જેમને
ਬੇਦੁ ਪੁਕਾਰੈ ਮੁਖ ਤੇ ਪੰਡਤ ਕਾਮਾਮਨ ਕਾ ਮਾਠਾ ॥પંડિત પોતાના મુખથી વેદ વાંચે છે પરંતુ નામ-અભ્યાસ કરવામાં આળસુ છે ਮੋਨੀ ਹੋਇ ਬੈਠਾ ਇਕਾਂਤੀ ਹਿਰਦੈ ਕਲਪਨ ਗਾਠਾ ॥મૌની એકાંતમાં ધ્યાન લગાવી બેસી જાય છે પરંતુ તેના હૃદયમાં મુશ્કેલીઓની ગાંઠ પડી જાય છે ਹੋਇ ਉਦਾਸੀ ਗ੍ਰਿਹੁ ਤਜਿ ਚਲਿਓ ਛੁਟਕੈ ਨਾਹੀ ਨਾਠਾ ॥੧॥મનુષ્ય વિરક્ત બનીને ઘર-ગૃહસ્થીને છોડીને ચાલી
ਗੁਰਿ ਮੰਤ੍ਰੁ ਅਵਖਧੁ ਨਾਮੁ ਦੀਨਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੰਕਟ ਜੋਨਿ ਨ ਪਾਇ ॥੫॥੨॥હે નાનક! ગુરુએ જેને નામ-મંત્ર રૂપી ઔષધિ પ્રદાન કરી છે તે ગર્ભ-યોનિના સંકટથી છૂટી ગયો છે ॥૫॥૨॥ ਰੇ ਨਰ ਇਨ ਬਿਧਿ ਪਾਰਿ ਪਰਾਇ ॥હે મનુષ્ય! આ વિધિથી મુક્તિ સંભવ છે ਧਿਆਇ ਹਰਿ ਜੀਉ ਹੋਇ ਮਿਰਤਕੁ ਤਿਆਗਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ ॥੨॥੧੧॥દ્વૈતભાવને ત્યાગીને અને
ਮੂੜੇ ਤੈ ਮਨ ਤੇ ਰਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿਓ ॥હે મૂર્ખ! તે મનથી રામને ભુલાવી દીધા છે ਲੂਣੁ ਖਾਇ ਕਰਹਿ ਹਰਾਮਖੋਰੀ ਪੇਖਤ ਨੈਨ ਬਿਦਾਰਿਓ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥હું માલિક નું નમક ખાઈને હરામખોરી કરે છે, લોકોની નજર સામે જ તને સળગાવીને રાખ કરી દેવામાં આવશે ॥૧॥વિરામ॥ ਅਸਾਧ ਰੋਗੁ ਉਪਜਿਓ ਤਨ ਭੀਤਰਿ ਟਰਤ ਨ ਕਾਹੂ ਟਾਰਿਓ ॥શરીરમાં અસાધ્ય રોગ ઉત્પન્ન
ਨਾਨਕ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਧਨੁ ਕੀਤਾ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ॥੨॥હે નાનક! તેને પહોંચથી ઉપર અને આશ્ચર્યરૂપ પ્રભુ દરેક જગ્યાએ હાજર દેખાઈ રહ્યો છે ॥૨॥ ਪਉੜੀ ॥પગથિયું॥ ਧੋਹੁ ਨ ਚਲੀ ਖਸਮ ਨਾਲਿ ਲਬਿ ਮੋਹਿ ਵਿਗੁਤੇ ॥પતિ પ્રભુની સાથે દગો સફળ થઈ શકતો નથી જે મનુષ્ય લોભમાં અને મોહમાં ફસાયેલા છે તે નષ્ટ થઇ છે ਕਰਤਬ ਕਰਨਿ ਭਲੇਰਿਆ