ਲਬੁ ਅਧੇਰਾ ਬੰਦੀਖਾਨਾ ਅਉਗਣ ਪੈਰਿ ਲੁਹਾਰੀ ॥੩॥લાલચ મનુષ્ય માટે ગાઢ અંધકાર તેમજ જેલ છે અને તેના પગમાં અવગુણોની સાંકળ પડેલી છે ॥૩॥ ਪੂੰਜੀ ਮਾਰ ਪਵੈ ਨਿਤ ਮੁਦਗਰ ਪਾਪੁ ਕਰੇ ਕੋੁਟਵਾਰੀ ॥મનુષ્યની સંપત્તિ આ છે કે દરરોજ લોભી મનુષ્યનો માર પડી રહ્યો છે અને પાપ કોટવાલનું કાર્ય કરે છે. ਭਾਵੈ ਚੰਗਾ ਭਾਵੈ ਮੰਦਾ ਜੈਸੀ ਨਦਰਿ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਾਰੀ
ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਹਿ ਆਪੁ ਜਾਇ ॥જ્યારે ગુરુ ઉપદેશનું ચિંતન કરી અહં દૂર થાય છે તો ਸਾਚ ਜੋਗੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਆਇ ॥੮॥મનમાં સાચો યોગ વસી જાય છે ॥૮॥ ਜਿਨਿ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦਿਤਾ ਤਿਸੁ ਚੇਤਹਿ ਨਾਹਿ ॥હે મૂર્ખ! જેને તને શરીર તેમજ પ્રાણ આપ્યા છે, તેનું તું ચિંતન કરતો નથી. ਮੜੀ ਮਸਾਣੀ ਮੂੜੇ ਜੋਗੁ ਨਾਹਿ ॥੯॥શ્મશાન ઘાટમાં
ਹਰਿ ਰਸਿ ਰਾਤਾ ਜਨੁ ਪਰਵਾਣੁ ॥੭॥જે મનુષ્ય પ્રભુની ભક્તિમાં લીન રહે છે, તે સફળ થાય છે ॥૭॥ ਇਤ ਉਤ ਦੇਖਉ ਸਹਜੇ ਰਾਵਉ ॥હે માલિક! અહીં-તહીં તને જ જોવ છું અને સરળ સ્વભાવ તારી ભક્તિમાં લીન છું. ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਠਾਕੁਰ ਕਿਸੈ ਨ ਭਾਵਉ ॥તારા સિવાય કોઈને ઇચ્છતો નથી. ਨਾਨਕ ਹਉਮੈ ਸਬਦਿ ਜਲਾਇਆ ॥ગુરુ નાનકનું ફરમાન છે
ਮਨੁ ਭੂਲਉ ਭਰਮਸਿ ਭਵਰ ਤਾਰ ॥ભૂલેલું મન વાવાઝોડાની જેમ ભટકે છે અને ਬਿਲ ਬਿਰਥੇ ਚਾਹੈ ਬਹੁ ਬਿਕਾਰ ॥વ્યર્થ જ ખુબ બધા વિકારોની ઈચ્છા કરે છે. ਮੈਗਲ ਜਿਉ ਫਾਸਸਿ ਕਾਮਹਾਰ ॥આના હાલ તો આ રીતે છે જેમ હાથી કામવાસનામાં ફસાઈ રહે છે, ਕੜਿ ਬੰਧਨਿ ਬਾਧਿਓ ਸੀਸ ਮਾਰ ॥੨॥સાંકળની સાથે બંધાઈને માથા પર ઈજા સહે છે ॥૨॥
ਤੈ ਸਾਚਾ ਮਾਨਿਆ ਕਿਹ ਬਿਚਾਰਿ ॥੧॥તું શું વિચારીને આને સત્ય માની બેઠો છે ॥૧॥ ਧਨੁ ਦਾਰਾ ਸੰਪਤਿ ਗ੍ਰੇਹ ॥આ સારી રીતે સમજી લે કે ધન-સંપત્તિ, પ્રેમાળ પત્ની, સંપત્તિ તથા સુંદર ઘર ਕਛੁ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲੈ ਸਮਝ ਲੇਹ ॥੨॥માંથી કાંઈ પણ સાથે જતું નથી ॥૨॥ ਇਕ ਭਗਤਿ ਨਾਰਾਇਨ ਹੋਇ ਸੰਗਿ ॥એકમાત્ર પ્રભુની ભક્તિ જ સાથ નિભાવે
ਤੂ ਵਡ ਦਾਤਾ ਤੂ ਵਡ ਦਾਨਾ ਅਉਰੁ ਨਹੀ ਕੋ ਦੂਜਾ ॥તું સૌથી મોટો દાતા છે, તું ખુબ બુદ્ધિમાન છે અને તારા જેવું બીજું કોઈ નથી. ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰਾ ਹਉ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ॥੩॥હે સ્વામી! તું તો સર્વશક્તિમાન છે, પછી હું તારી પૂજાનું મહત્વ શું જાણી શકું છું? ॥૩॥ ਤੇਰਾ ਮਹਲੁ ਅਗੋਚਰੁ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ
ਬਾਹ ਪਕਰਿ ਭਵਜਲੁ ਨਿਸਤਾਰਿਓ ॥੨॥હાથથી પકડીને મને સંસાર-સમુદ્રથી પાર ઉતારી દીધો છે ॥૨॥ ਪ੍ਰਭਿ ਕਾਟਿ ਮੈਲੁ ਨਿਰਮਲ ਕਰੇ ॥પ્રભુએ મારી ખરાબાઈની ગંદકીને કાપીને નિર્મળ કરી દીધો છે, ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਸਰਣੀ ਪਰੇ ॥੩॥હવે સંપૂર્ણ ગુરૂની શરણમાં પડી રહું છું ॥૩॥ ਆਪਿ ਕਰਹਿ ਆਪਿ ਕਰਣੈਹਾਰੇ ॥આ પ્રભુની લીલા છે કે તે સર્વકર્તા પોતે જ કરે છે.
ਸੇ ਧਨਵੰਤ ਜਿਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਸਿ ॥તે ધનવાન છે, જેની પાસે પ્રભુરૂપી રાશિ છે. ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਾਸਿ ॥ગુરુના ઉપદેશથી કામ ક્રોધનો નાશ થાય છે. ਭੈ ਬਿਨਸੇ ਨਿਰਭੈ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ॥ભય નાશ થઈ જાય છે અને નિર્ભય પદ પ્રાપ્ત થઈ જાય છે. ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਨਾਨਕਿ ਖਸਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥੨॥હે નાનક! ગુરુને મળીને માલિકનું ધ્યાન કર્યું
ਸਮਰਥ ਸੁਆਮੀ ਕਾਰਣ ਕਰਣ ॥હે પ્રભુ! તું સર્વશક્તિમાન છે, આખા વિશ્વનો સ્વામી છે, સર્વકર્તા છે, ਮੋਹਿ ਅਨਾਥ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ਸਰਣ ॥હું અનાથ તારી શરણમાં આવ્યો છું. ਜੀਅ ਜੰਤ ਤੇਰੇ ਆਧਾਰਿ ॥બધા જીવોને તારો જ આશરો છે, ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਲੇਹਿ ਨਿਸਤਾਰਿ ॥੨॥કૃપા કરીને સંસારથી મુક્તિ આપ ॥૨॥ ਭਵ ਖੰਡਨ ਦੁਖ ਨਾਸ ਦੇਵ ॥હે દેવાધિદેવ! તું
ਤੂ ਕਰਿ ਗਤਿ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਭ ਦਇਆਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥હે દયાળુ પ્રભુ! તું જ મારી મુક્તિ કર ॥૧॥વિરામ॥ ਜਾਪ ਨ ਤਾਪ ਨ ਕਰਮ ਕੀਤਿ ॥ન કોઈ જાપ કર્યું, ન તપસ્યા કરી, ન તો શુભ કર્મ કર્યું ਆਵੈ ਨਾਹੀ ਕਛੂ ਰੀਤਿ ॥અને વધુ કોઈ રીતિ-રિવાજ પણ આવડતું નથી. ਮਨ ਮਹਿ ਰਾਖਉ ਆਸ ਏਕ ॥બસ મનમાં એક આ